|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Italiaanse wijn - wijnen van wereldklasse
Wijnen uit Italie, informatie, achtergronden
 |  |
Wijnproeverij : een beetje achtergrond........... Over smaak kun je twisten maar dan je moet er eerst wél een hebben....
-
De doorzichtigheid geeft een indicatie over de netheid (van belang voor de gezondheid van de wijn). Meer en meer merken we echter wijnen die lichte onzuiverheden vertonen, zonder daarom aan kwaliteit in te boeten. Veel wijnbouwers opteren immers voor het niet filteren van de Italiaanse wijn, om aldus een maximum aan materie en expressie te behouden.
-
De kleur geeft met zijn intensiteit en zijn schakeringen een indicatie over de consistentie en de evolutie van de wijn. De kleur varieert naargelang het gebruikte druivenras, terroir, vinificatie, rendementen, maar ook naarmate de veroudering optreedt. Een jonge rode Italiaanse wijn wordt gekenmerkt door purperen, violetachtige reflecties. Daarentegen zal een oudere Italiaanse wijn zich onderscheiden door een wat meer oranje kleur (dakpannenrood). De witte Italiaanse wijnen zullen meer goudgeel worden naargelang ze verouderen. De likoreuze wijnen worden zelfs amberkleurig.
-
De kleurschittering geeft indicaties over de kracht van de Italiaanse wijn. Een sterk schitterende wijn zal meer geconcentreerd zijn en krachtiger. De kleurschittering wordt bepaald door een vinger of een ander voorwerp achter het glas te plaatsen.
-
De viscositeit is ook een onderdeel van het visueel onderzoek van de wijn. Door in het glas te walsen vormt de wijn "benen" of "tranen". Hoe rijker de Italiaanse wijn en hoe hoger het alcoholgehalte, hoe meer uitgesproken de "bene" zullen zijn. Dit biedt alweer een idee over de concentratie.
Tot de primaire aroma's behoren de plantaardige, florale, fruitige, mineralige en kruidige geurgroepen.
Tot de secundaire aroma's behoren de geurimpressies van fermentatie, zuivel en amyl.
In de tertiaire aroma's tenslotte vinden we opnieuw fruitige en florale waarnemingen maar ook het zoet en de balsem terug.
Hieronder volgt een opsomming van geuren die we terugvinden in de wijn. Tot welke geurgroep ze behoren en wat hun doet opvallen in de wijn.
-
Aalbes of rode bes
Rode bes is een kenmerkend aroma bij jonge wijnen. Deze uitgesproken fruitgeur kan vers rood fruit zijn en geel fruit, maar ook warm gestoofd fruit en confituur. Fruitige aroma's komen voor bij jonge, zowel rode als witte wijnen.
Sommige wijnen van pinot noir hebben een heerlijk aroma van aalbessen en de geur ervaren we ook bij veel jonge roséwijnen. Uitzonderlijk kan aalbes voorkomen bij witte Italiaanse wijnen uit warmere gebieden die gegist zijn in stalen tanks onder lage temperatuur.
-
Banaan
De geur van banaan kan heel sterk naar voren komen bij jonge witte wijnen, zuiderse rosé en heel jonge rode wijn die gemaakt worden via de koolzuurinwerking.
Deze methode, waarbij koolzuurgas inwerkt op de druif, komt in oorsprong uit de Beaujolais en wordt vandaag in veel streken, al dan niet gedeeltelijk, toegepast bij wijn die gemaakt wordt om snel te drinken.
-
Citroen
Citroen is een citrusaroma uit de fruitreeks. Zijn aanwezigheid is gemakkelijk op te sporen in witte Italiaanse wijnen zoals trebbiano en Verdicchio.
Mandarijn, sinaasappel, pompelmoes, citroen en limoen behoren tot dezelfde familie, maar vertonen onderling aanzienlijk aromaverschillen.
-
Framboos
Dit aroma maakt deel uit van de fruitreeks van de primaire aroma's , meer concreet van de rode vruchten.
Dit aroma vinden we meestal in Italiaanse wijnen die bewerkt zijn met Syrah, Sangiovese of Montepulciano.
-
Perzik
Perzik is een veel voorkomend aroma uit de fruitreeks. Zijn aanwezigheid is gemakkelijk op te sporen in verdicchio, chardonnay en riesling. Het is een aroma dat evolueert met het ouder worden van de wijnen en dat voor een aangenaam parfum zorgt.
Perzik is typisch voor witte wijnen met body en rijping, en geeft ook een intens aroma in sommige jonge rode wijnen.
-
Pruim
Pruim is een plantaardig aroma van de fruitreeks, het patrimonium van de Italiaanse rode wijnen, van de droge tot de natuurlijke zoete.
Komt meestal voor in Syrah, merlot, pinot noir en nebbiolo wijnen, en verschijnt ook in enkele rosé wijnen.
-
Peper
Peper behoort tot de specerijen en kruidenreeks.
We ruiken peper veelvuldig in de krachtige pinot noir wijnen, maar ook rijpe syrah wijnen hebben geuren van gemalen zwarte peper. Rijpe cabernet sauvignon, tempranillo en nebbiolo druiven die groeien op een harde bodem van leisteen hebben een subtiel peperaroma.
-
Groene Peper
Dit aroma kan evenwel ondergebracht worden in de kruidige aromareeks.
Groene peper is een typisch variëteitaroma van cabernet sauvignon.
Het wordt ook beschouwd als een defect of gebrek dat in enkele wijnen met onvoldoende rijping voorkomt.
-
Karamel
Karamel is een aroma dat voorkomt bij Italiaanse wijnen die op hout gerijpt zijn, oudere Italiaanse wijnen zoals de barolos en wijnen die versterkt zijn met alcohol. Karamel behoort tot de secundaire aroma's en van de gebrande, rokerige types.
Sommige madera's en zoete sherry's ruiken karamel en sommige witte wijnen die gerijpt zijn in nieuwe eiken vaten, ruiken heerlijk naar botersnoepjes.
De aromatische intensiteit van karamel hangt af van de sterkte van het branden van de vaten.
-
Den
Den is een tertiair aroma dat behoort tot de familie van de houtaroma's en de balsems.
Den komt meestal voor in de Italiaanse mediterrane wijnen en is een subtiel aroma dat voortkomt uit de rijping in houten vaten.
-
Kaneel
Kaneel behoort samen met vanille tot de familie uit de kruiden en balsemreeks.
Het is een typisch rijpingsaroma van de variëteit montepulciano en pinot noir en is ook aanwezig in sommige witte wijnen, zoete wijnen en rode crianza wijnen.
-
Leder
Deze dierlijke geur komt voor bij wijnen die veel tannines bevatten en lang rijpten. Sommige druiven, nebbiolo, merlot, mourvèdre, syrah en cabernet sauvignon, geven met ouder worden een subtiele ledertoets af.
Er zijn veel ledernuances, van oud leder tot de geur die je waarneemt bij het binnenkomen van een handtassenwinkel.
-
Vanille
Vanille is één van de populairste aroma's. Het zit in veel wijnen van verschillende variëteiten, maar valt vooral op in chardonnaywijnen.
Het is een aromatisch, kruidig en balsemkenmerk. Vanille wordt beschouwd als een zoete specerij en de aanwezigheid ervan in wijnen is vooral een gevolg van de vanilline die voorkomt uit een fenolaldehyde.
-
Zoethout
Het aroma van zoethout komt veelvuldig voor in de rode variëteiten die wijnen met body opleveren, zoals nebbiolo of montepulciano d'abruzzo.
-
Champignon
De champignon is een bijzonder aromatisch kenmerk dat behoort tot de groep van de tertiaire aroma's en tot de plantaardige reeks.
Hij bevindt zich meestal in enkele rode reserva wijnen en ook in wijnen die lang op fles verouderd zijn.
-
Hazelnoot
Hazelnoot behoort tot de groep van de tertiaire aroma's en van de dierlijke reeks.
Komt meestal voor in enkele droge witte wijnen, in portowijnen en in de zeer droge sherry's en is een klassieke variatie op het aroma van de chardonnaywijnen. Komt ook wel eens voor in wijnen die gerijpt zijn in gemiddelde gebrande eiken vaten.
-
Chocolade
Chocolade bevindt zich in gerijpte rode wijnen zoals de Barolo en reserva wijnen. Het komt vooral ook voor in porto en in oude oude rode wijnen die op hun best zijn.
Het is een aroma van de rokerige reeks, zoals cacao of koffie
-
Honing
Honinggeur is een edel aroma dat veel voorkomt bij zoete Italiaanse wijnen op basis van moscato (zoals de Asti's), semillon, sauvignon blanc, riesling en chenin blanc.
Acacia, oranjebloesem en linde zijn geuren die we terugvinden bij oude sauternes en voorname belegen Trockenbeerenauslese uit Duitsland.
Honing komt ook voor in de edele zoete Tokaj uit Hongarije en de Italiaanse muskaatwijnen die we terugvinden langs de Middellandse Zee.
Om een wijn te kunnen appreciëren moet hij voor alles evenwichtig zijn in de verschillende smaken: zoet, zuur en bitter. We nemen een kleine hoeveelheid wijn die we traag laten rondedraaien in onze mond. We herkenen de aroma's vooral op de tong die een groot aantal smaakpapillen bevat.
Op de tong bevinden zich ook zones waar de verschillende smaken het best waargenomen kunnen worden. Naast deze aroma's kunnen nog andere sensaties worden aangetroffen: een warmtegevoel, verbonden aan de temperatuur van de wijn; chemische indrukken veroorzaakt door de alcohol of door het koolzuurgas; en tenslotte zijn er nog tactiele kenmerken verbonden aan de tanninestructuur van de wijn.
Smaak in de breedste zin van het woord ontwikkelt zich in de loop der jaren door een zeer complex samenspel tussen eetgewoonte, ervaring, acceptatie en alle geurimpressies die je in de loop van je leven meemaakt en ontdekt. De smaak is een combinatie van geuren die je waarneemt en het proeven van zoet, zuur, zout, en bitter, die door het oproepen van herinneringen uit het verleden een herkenning teweegbrengt. Vanuit deze herkenning geven wij alles wat wij ruiken en proeven een naam, bijvoorbeeld 'suikerzoet', 'zout als de zee', 'het lijkt in de verte op aardbeien', 'bitter als een medicijn' of zoals een Barolowijn wordt gekenschetst 'hij smaakt naar de geur van een pas geteerd scheepsdek'. Zo heeft iedereen wel een mate van herkenning in alles wat je proeft en ruikt.
Dit complexe samenspel dat zich voornamelijk afspeelt in onze mondholte, is gebaseerd op ieders persoonlijke zogenaamd smaak- en geur-referentiekader. Omdat smaak zo persoonlijk is, wordt het des te ingewikkelder te vertellen hoe de smaak van een wijn is en welke smaken jij of ik hierin zullen herkennen. Het is eenvoudig om een wijn zoet, bitter of zuur te noemen. Daar heeft zelfs een ongeoefend wijndrinker geen moeite mee.
Het beoordelen van een wijn op de waarde en samenstelling kan je eigenlijk alleen maar doen door heel veel verschillende wijnen regelmatig te proeven en jezelf telkens de vraag te stellen, waar een smaak- of geurimpressie het meest mee in overeenstemming is. Hoewel het kijk-, proef en ruikgedeelte (organoleptisch gedeelte) heel erg persoonsgebonden is, kan het geen kwaad om je eigen bevindingen nog eens te toetsen door hierover met medewijngenieters te praten. Onze eigen ervaring is, dat bij proeverijen met kennissen en vrienden, wij telkens weer moeten vast stellen, dat het zeker niet eenvoudig is om de smaak en geur van een wijn te vertalen in zinnige bewoordingen, laat staan volledig te omschrijven.
Gesteund door de dappere beschrijvingen van de wijngeleerden (lees wijnimporteurs, slijters en vinologen) hebben we bij iedere wijn een goede uitgangspositie. Al doende leert men, waardoor er steeds meer termen over tafel vliegen als: "Je ruikt bij die cabernet sauvignon echt een stalgeur, of is het nu echt stalmest", en "Ja, je proeft iets van peper en laurier, of was het nootmuskaat" en "De kersen proef ik niet, maar hij is wel fruitig". Waar het om gaat, dat is genieten tijdens een plezierige bijeenkomst, waarbij wij ons steeds meer toeleggen op het ontdekken van de duizenden verschillende smaken en geuren, die wij met plezier tot ons nemen in de hoop ze de volgende keer ook te proeven. Het is misschien handig en verstandig om een proeverijlogboek bij te houden, zodat je nog eens terug kunt bladeren.
Bij het proeven beoordelen we soms een wijnsoort van verschillende wijnhuizen met verschillende jaargangen. We spreken dan van een verticale proeverij. Maar ook proeven we wel eens Italiaanse wijnsoorten van een jaargang van verschillende wijnhuizen uit een specifieke wijnstreek bijvoorbeeld: Barolo van 1979, een Super Toscan van 1982, of alleen wijnen van de merlot of sangiovese druif, waardoor je per soort de kenmerken en de verschillen kunt ontdekken in kleur, geur en smaak per streek of land. Dat noemen we een horizontale proeverij.
Wat info over veel voorkomende fouten in de wijnWat is 'kurk'?
Als een wijn 'kurk' heeft, dan is hij besmet met Trichloranisol, ofwel TCA. De wijn krijgt een geur als een vochtige kelder en smaakt erg slecht. Het is gebleken dat de Chlooroplossingen die gebruikt worden om kurken te steriliseren vaak de boosdoener zijn. De productie van TCA kan hierdoor worden gestimuleerd. 'Kurk' is de meest voorkomende fout die in wijn kan zitten. Dit heeft veel wijnmakers ertoe gebracht om meer kurken te gebruiken van kunststof, geperste kurk of schroefdoppen. Overigens hangt deze fout ook sterk af van de kwaliteit van de aangekochte kurken. In Europa is Portugal verreweg de grootste producent van wijnkurken.
Als er kurk in het glas drijft dan betekent dat niet dat de wijn naar 'kurk' smaakt. Het is een teken van een slecht geopende fles of een fles die slecht is bewaard waardoor de kurk volledig is verdroogd. Een beetje schimmel aan de bovenkant van de kurk is ook niets om u zorgen over te maken.
Wanneer is een wijn te oud om te drinken?
Wijn reageert met zuurstof door direkt contact met de lucht, oftewel oxidatie. Dit proces heeft een positieve bijdrage aan de smaak en neus bij wijnen die al wat jaartjes liggen en worden opengemaakt. De wijn kan dan eerst wat ademen en langzaam zijn volle aroma prijsgeven. Als we dit proces snel willen laten verlopen dan gieten we de wijn voorzichtig over in een karaf. Echter een overdosis aan oxidatie maakt de wijn slechter.Dit gebeurt als een wijn te lang open is geweest, er een slechte kurk op de fles zit of als de wijn gewoonweg te oud is. Een geoxideerde wijn is eenvoudig te herkennen. De wijn zal sherry-achtig ruiken en smaakt vlak en futloos. Geoxideerde rode wijnen krijgen een matte, bruine kleur en witte wijnen worden geelrood of bruin.
Soms zitten er kristallen in wijn. Zijn die schadelijk?
Soms zijn er heldere kristallen te vinden onderin de fles of het glas. En als de fles op zijn kant bewaard is dan kan het voorkomen dat ze zich aan de kurk hebben gehecht. Dat zijn wijnsteenzuurkristallen (kortweg 'wijnsteen'). Wijnsteen is onschadelijk voor de de consument en de wijn. Wijnsteenzuur is een natuurlijk bestanddeel van druiven dat dus ook in wijn voorkomt. Het zuur kristalliseert als de wijn wat langer ligt. Wijnsteen is meestal een teken dat het om een kwaliteitswijn gaat die tijdens de vinificatie niet intensief behandeld is. Het is mogelijk om de vorming van wijnsteen tegen te gaan door filtering. Maar zo'n ingrijpende filtering kan weer een slechte invloed op de smaak hebben.
Wat betekent het als de wijn troebel is of als er zich wat gassen vormen?
Als een wijn troebel is, dan betekent dat meestal dat er zich gist of bacteriën hebben gevormd. De vorming van gas duidt er meestal op dat er een - ongewenste - tweede gisting heeft plaatsgevonden op de fles. Zowel een troebele wijn als gasvorming zijn echte fouten in de wijn. De wijn is niet lekker, drinken ervan is niet echt schadelijk voor de gezondheid maar.....U begrijpt het al, die drink je gewoon niet op.
Wat is er mis met een wijn die ruikt en smaakt als azijn?
De geur en/of smaak van azijn kan duiden op een fout bij fabricage. Meestal
is de fles te lang geopend geweest. De azijnzuurbacterie of 'Acetobacter' zet
de wijn langzaam om in azijn. Overigens wordt 'echte' natuurazijn ook op deze
wijze verkregen
Waardoor ruiken sommige wijnen naar zwavel?
Zwaveldioxide (SO2), op het etiket meestal sulfiet genoemd, is een stof die bij de productie van vrijwel iedere wijn
wordt gebruikt. Het gaat namelijk oxidatie tegen en het stabiliseert de wijn.
Grote percentages SO2 geven de wijn een geur van zwavel, dus wijnmakers gebruiken
het zo min mogelijk. Binnen de EU zijn er richtlijnen voor de maximaal toegestane
percentages zwaveldioxide. SO2 is te herkennen aan een geur die doet denken
aan een afgestreken lucifer of zelfs aan rotte eieren. Het kan een onplezierige
prikkeling in de neus geven. Het drinken is niet schadelijk maar de biologische wijnproducenten zijn toch al enige tijd naarstig op zoek naar een alternatief.
Een klein stukje over de prijs van wijn en het onderscheid tussen kwaliteitswijn en andere wijnen...
Wat maakt de ene wijn van 'betere kwaliteit' dan de andere?
De twee belangrijkste factoren die de kwaliteit van een wijn bepalen zijn de manier
waarop de druiven verbouwd worden (viticultuur) en de manier waarop er wijn van
gemaakt wordt (vinificatie).
Viticultuur
Het is natuurlijk eerst en vooral belangrijk om de wijnstokken ziektevrij te houden.
Want dat heeft zijn invloed op de vruchten en uiteindelijk op de wijn. Als alleen
de rijpste druiven geoogst worden om ze daarna zo snel mogelijk te verwerken (om
oxidatie te voorkomen) zal dat ook een betere kwaliteit wijn opleveren.
De opbrengst per oppervlakte wijngaard is ook erg belangrijk. Minder druiven per
wijnstok betekent een intensere smaak. De allerbeste wijngaarden leveren maar
zo'n 30 hectoliter per hectare, bijvoorbeeld in de Barolo streek. Een wijn van mindere
kwaliteit is vaak afkomstig van wijngaarden met een opbrengst van rond de 100
hectoliter per hectare.
Vinificatie
Na de oogst moeten druiven zo snel mogelijk verwerkt worden. Het contact met de
lucht veroorzaakt oxidatie en dat heeft invloed op de smaak van de druiven en
uiteindelijk op de smaak van de wijn.
Er is veel onderzoek gedaan naar het effect van contact met lucht, evenals naar
temperatuurcontrole tijdens het gistingsproces. Dit heeft voor grote doorbraken
gezorgd in moderne technieken om wijn te maken. Deze kennis heeft de gemiddelde
kwaliteit van hedendaagse wijnen enorm verhoogd.
Er zijn verschillende methoden om wijn te behandelen en de kwaliteit te verbeteren.
Sommige daarvan zijn erg ingrijpend en kunnen de smaak enorm beïnvloeden.
Deze ingrijpende technieken worden meestal gebruikt voor bulkproductie van wijnen
van mindere kwaliteit. Hierbij worden technieken gebruikt om via chemische toevoegingen de merkbare wijnfouten, ontstaan door het te vroeg oogsten of snel en slordig gisten van de wijn, te verbergen. Gezien de stand van de huidige technologie lukt dit goed en wordt dus ook op grote schaal toegepast.
Hoe is de kwaliteit van een wijn te beoordelen?
Het is erg moeilijk om de kwaliteit van een wijn te beoordelen aan de hand van
het etiket. Proeven is natuurlijk de beste manier, maar dat kan nu eenmaal niet
altijd. Overigens moet de kwaliteit van de wijn niet verward worden met uw smaakbeleving. Het kan natuurlijk voorkomen dat een hoogkwalitatieve wijn U absoluut niet bevalt.
Het is vaak niet mogelijk om een wijn te proeven voor aankoop. Gelukkig kan de beschrijving en het etiket U een goede indicatie geven van de kwaliteit van de wijn, al helpt het wel
als U een beetje kennis heeft van producenten en oogstjaren.
Is de prijs van een wijn een goede indicatie van kwaliteit?
De prijs van een wijn zegt alleen iets over kwaliteit als hij vergeleken kan worden met die van een soortgelijke wijn. Bijvoorbeeld: twee flessen Montepulciano uit hetzelfde
oogstjaar en uit dezelfde regio. De prijs wordt onder andere beïnvloed door de leeftijd, de beschikbaarheid, de produktiewijze
en de reputatie van de producent. Wijnmakers met een uitstekende reputatie kunnen hogere
prijzen aan hun wijnen verbinden. Dat wil niet zeggen dat relatief onbekende producenten
geen wijnen kunnen maken van vergelijkbare kwaliteit en voor minder geld!
Welke wijn geeft een betere prijs-kwaliteit verhouding? Goedkope of dure wijn?
Wordt een moeilijk antwoord op deze vraag. Waarde is de verhouding tussen kwaliteit
en prijs. Als een droge rode wijn van 15 Euro voor U even goed smaakt als vergelijkbare
wijnen van 25 Euro, dan is de wijn voor U persoonlijk een goede koop. En als een wijn 2,99 Euro kost,
maar absoluut niet te drinken is, dan is het zowiezo een slechte koop ondanks de lage prijs. Bedenk daarbij dan wel dat in een fles van 2,99 Euro er niet meer dan voor een waarde van 20 cent wijn zit. De kans op slechte, vieze of sterk gemanipuleerde wijnen in de prijsklasse onder de 5 Euro is vele mate hoger dan met wijnen uit het hogere segment. Bedenk dat we uiteindelijk allemaal met water koken en het prijsverschil over het algemeen niet uit een overdreven marge op de wijn komt, dit doordat de vrije marktwerking zijn invloed doet gelden, maar doordat er meer tijd en energie wordt gestoken in het produceren van kwaliteitswijnen.
Kwaliteitswijnen zijn duurder dan 'gewone' wijnen. Bij kwaliteitswijnen zijn de
methodes die gebruikt worden om de wijnen te maken en het verbouwen gewoonweg veel intensiever en vergen meer tijd en geld.
Een wijn van hoge kwaliteit zal dus niet in de winkel liggen voor een erg lage prijs.
Is een hoge prijs voor een wijn te rechtvaardigen?
Wijn is net als andere goederen: productiekosten, beschikbaarheid en een gedeelte prestige
zijn allemaal factoren die de uiteindelijke prijs bepalen.
Wijnmakers kunnen verschillende methoden gebruiken om wijnen te produceren. Dit
is van grote invloed op de uiteindelijke consumentenprijs. Zo leveren wijngaarden
met een lagere opbrengst per hectare druiven met een vollere smaak, maar de kosten
worden direkt hoger. Er kan met de hand geoogst worden in plaats van met de machine.
De arbeidskosten worden dan hoger, maar men kan tijdens de pluk selectiever te
werk gaan. Vaak worden er bij de Italiaanse kwaliteitswijnen diverse in tijd verschoven handmatige oogsten georganiseerd op dezelfde wijnranken. Dit geeft dan alweer verschillende druifkwaliteiten van hetzelfde produktiegebied. Wijn kan gemaakt worden in grote betonnen vaten, in stalen vaten, maar ook in nieuwe eikenhouten vaten. Deze nieuwe eikenhouten vaten zijn kostbaar, de prijs hangt dan ook vaak samen met de gebruikte houtsoort en de kwaliteit hiervan. Al deze factoren zijn direct van invloed op de prijs die U als consument ziet. De prijs van een wijn die afkomstig is van een producent die hoge kwaliteit levert en dus maar een relatief geringe opbrengst van zijn wijnranken krijgt is dus altijd hoger dan een wijn die in bulk wordt geproduceerd. Zoals reeds eerder vermeld slaagt men er toch nog wel in de bulkwijnen een redelijke doorsneesmaak te geven, zelfs door het kunstmatig toevoegen van tanines, die normaal via de most of het eikenhout worden verkregen, slaagt men erin de wijn een hout impressie mee te geven.
Veel kwaliteitswijnen worden nog beter als ze wat langere tijd rijpen. De kwaliteitswijnen in het programma van ROELVIN zijn allemaal direkt drinkbaar zodat U niet naarstig hoeft te zoeken naar een geschikte opslagruimte.